» » » Dudelange

Dudelange

15,00

Marco den Toom in Dudelange

Artikelnummer: CLC 71029 Categorie: Tags: , ,

Omschrijving

  1. SMITH | Tarantelle Brillante 3’30
  2. LØVLAND | You’re half a World away 6’21
  3. KEATE | Chickabiddy 2’47
  4. SIBELIUS | Finlandia 9’07
  5. SIMS | Shoutin’ “GLORY!” 3’23
  6. HÄNDEL | Adagio 4’10
  7. GRIEG | Schmetterling 2’21
  8. SIBELIUS | Valse triste 5’51
  9. ADAM | Ouverture Si j’étais roi 7’50
  10. SCHUBERT | Ständchen 5’03
  11. KETÈLBEY | In a Persian Market 6’39
  12. ELGAR | Nimrod (Enigma Variations) 5’11
  13. ELGAR | Pomp and Circumstance ( Marche no. 1) 7’16

Marco den Toom | Orgeltranscripties Saint-Martin Dudelange

Product video

Afgelopen zaterdag (8 december 2012) was ik aanwezig bij de presentatie van bovengenoemde cd in de Grote Kerk te Gorinchem. Ruim honderd liefhebbers vulden de kerk en waren net als ik benieuwd naar de verrichtingen van Marco den Toom. Zelf was ik ook erg benieuwd naar het resultaat van de voorlaatste restauratie van het Bätz/Witte-orgel, waarin het bovenwerk geplaatst werd in een zwelkast en waarbij de winddruk van het gehele orgel werd verlaagd.

Het rugwerk was tot op heden altijd erg nadrukkelijk aanwezig in de kerk. Zodra je het koppelde aan het hoofdwerk kwam er voor je gevoel een heel orgel bij. Maar tijdens dit concert ondervond ik aan den lijve dat het – mede dankzij die winddrukverlaging – zich beter liet mengen met het hoofd- en bovenwerk. Wat mij betreft dus winst. Dat geldt ook voor de plaatsing van de zwelkast. Hiermee is niet alleen de wens van Jan Bonefaas gerespecteerd, maar het voegt ook degelijk wat toe. Marco liet dat zaterdag op een zeer overtuigende wijze horen. In de pauze deelde hij me nog mee tevreden te zijn met het huidige concept.

Deze middag stond in de eerste plaats in het teken van de orgeltranscriptie met daaraan verbonden een cd-presentatie. Afgelopen mei werd Marco uitgenodigd door opnametechnicus en producer Marien Stouten om een cd met transcripties op te nemen op het orgel van de Saint-Martin in Dudelange. Met dien verstande: mocht één en ander niet tot tevredenheid zijn, dan had Marco de vrijheid om zich terug te trekken. Inmiddels weten we dat deze kennismaking in alle opzichten is geslaagd. In het booklet verhaalt Marco dat hij in eerste instantie sceptisch stond tegenover het Stahlhutt/Jahn-orgel in Dudelange, dat hij vooral kende als een ‘statig klinkend symfonisch instrument’ en veel minder als een ‘veerkrachtig’ orgel met ‘theatrale’ eigenschappen. Laat ik hier meteen van de gelegenheid gebruik maken om de (vele) vooroordelen betreffende dit instrument weg te nemen. Het zou een compromisloos orgel zijn dat eigenlijk niets bezit wat echt overtuigt. Marco maakt hier korte metten mee; hij laat hier overduidelijk een kant van het instrument horen die tot nog toe sterk onderbelicht was. En hoe! Schijfjes die mijns inziens ook een uitstekend visitekaartje afgeven van dit instrument zijn de cd’s van Ben van Oosten met Franse Romantiek (MDG 3161705-2) en van Laure Dermaut met Vlaamse componisten (AMP 11213). Ik geef toe dat de locatie door de vele opnamen inmiddels niet meer kan bogen op enige originaliteit, maar dat laat onverlet dat dit instrument wel degelijk kwaliteiten bezit. Van origine een Duits-romantisch instrument van Stahlhutt dat sinds de laatste restauratie door Jahn werd uitgebreid met een Frans-symfonisch gekleurd Récit en een Bombarde-klavier. Het geheel is een wondere mix van kleuren waarmee je vele kanten uitkan. Bij mijn weten is er geen andere locatie te vinden waar zoveel mogelijk is. In Nederland in ieder geval niet. En als ze al te vinden zijn, moet er eerst flink betaald worden voor de locatie. Ook dat speelt hierin een grote rol, laten we dat niet vergeten. Compromisloos? Kom nou.

Ik heb met veel smaak zitten luisteren naar deze opname. Wat ik eigenlijk wil zeggen is dat Marco hier iets neerzet wat in Nederland bij benadering nog nimmer is gepresteerd: een overtuigende voortzetting van de stijl van Piet van Egmond. Petje af voor de manier waarop hij dat doet en de manier waarmee hij met het orgel omgaat. Full color! Geen ‘star’ orgelspel op een ‘heilig’ instrument (woorden die Marco gebruikt in het booklet) maar juist ‘populair, theatraal’ spel en dan in de goede zin van het woord. In die zin worden vooral de composities van de Amerikaan Lee Sims (1898-1969) Shoutin "Glory" en de Ouverture Si j’étais roi van Adolphe Charles Adam (1803-1856) bedrieglijk echt weergegeven. Je waant je even in een echt theater. Luister wat hij met het orgel doet; meesterlijk! De composities van Jean Sibelius kennen we natuurlijk al van de opnamen van Klaas Jan Mulder uit de Rotterdamse Laurenskerk, maar op dit instrument krijgen ze toch weer een andere dimensie. Elgar’s Pomp & Circumstance had van mij achterwege mogen blijven, mede omdat hij deze nog recent opnam in Orléans met het trompettistenduo Post. Maar desondanks een ‘full color’ afsluiting!

Het booklet geeft een helder getuigenis van hoe Marco den Toom anno 2012 kijkt naar het fenomeen orgel. Helder wordt uiteengezet wat zijn drijfveren zijn. De vormgeving van het drukwerk in een bloedrode kleur met donkere accenten geeft een chique uitstraling. De uitgebreide toelichtingen bij de gespeelde werken zijn in een prettig leesbare stijl weergegeven. Hier en daar zijn er taaltechnische onvolkomenheden, maar dat zij hem vergeven. De sfeervolle portretfoto’s van Marco maken het plaatje af. De uitstekende opname van Marien Stouten had van mij iets directer mogen zijn (zoals in de opname van Laure Dermaut), maar dat is een opmerking in de marge.

De boodschap is glashelder; dit letterlijke en figuurlijke ‘full color’ schijfje houdt een overtuigend pleidooi voor een minder belichte kant van het (klassieke) orgel. Dat dat tot de serieuze mogelijkheden behoorde, bewees eens Piet van Egmond al met zijn spel. Dat verleden tot heden wordt getransformeerd en (bijna) niets tot de onmogelijkheden behoort, bewijst Marco den Toom hier met verve! Snel bestellen en ‘full color’ genieten!

JAN-WILLEM VAN BRAAK | DECEMBER 2012